Nowoczesna stomatologia w Myślenicach
ul. Niepodległości 38, 32-400 Myślenice
Niektóre z naszych najzdrowszych przyzwyczajeń — poranna woda z cytryną, podjadanie suszonych owoców, łyk kombuchy między spotkaniami — potrafią po cichu osłabiać szkliwo. Nie chodzi o to, żeby z nich rezygnować, tylko żeby wiedzieć, jak ograniczyć szkody. Oto kilka nawyków, którym naprawdę warto się przyjrzeć.
Szkliwo to najtwardsza tkanka w Twoim ciele, ale ma jedną słabość: nie znosi kwasów. Kiedy pH w jamie ustnej spada poniżej około 5,5, z powierzchni zęba zaczynają się wypłukiwać minerały — to tak zwana demineralizacja. Po posiłku ślina stopniowo neutralizuje kwas i odbudowuje szkliwo, ale potrzebuje na to czasu. Problem w tym, że wiele „zdrowych” nawyków albo dostarcza kwasu wprost, albo karmi bakterie, które ten kwas produkują — i robi to często, małymi porcjami, przez cały dzień. A dla zębów liczy się nie tyle ile, co jak często. Dziesięć łyków kwaśnego napoju rozłożonych na trzy godziny szkodzi bardziej niż wypicie tej samej szklanki naraz, bo to dziesięć osobnych ataków kwasowych zamiast jednego.
To chyba najczęściej polecany „zdrowy” rytuał ostatnich lat — i jeden z najgorszych dla szkliwa. Sok z cytryny ma pH w okolicach 2, czyli jest bardzo kwaśny. Wypity rano, na czczo, działa na zęby wprost, a popijanie go małymi łykami przez dłuższą chwilę tylko wydłuża kontakt kwasu z powierzchnią. Jeśli lubisz ten nawyk, nie musisz z niego rezygnować — wystarczy pić przez słomkę (żeby ominąć przednie zęby), wypić szklankę w rozsądnym tempie zamiast sączyć ją pół godziny, a po wszystkim przepłukać usta czystą wodą.
Suszone morele, daktyle, rodzynki czy żurawina uchodzą za zdrową przekąskę — i pod wieloma względami są. Dla zębów mają jednak dwie niewygodne cechy: są bardzo skoncentrowanym źródłem cukru i są kleiste. Lepią się do bruzd i przestrzeni między zębami, gdzie potrafią zostać na długo, dostarczając bakteriom pożywki jeszcze długo po przekąsce. To zupełnie inna sytuacja niż świeży owoc, który jest wodnisty i szybko spłukiwany przez ślinę. Nie chodzi o to, żeby je skreślić — raczej żeby jeść je do posiłku, a nie jako samodzielną przekąskę skubaną przez godzinę przy biurku.
Kombucha, świeżo wyciskane soki, woda z dodatkiem cytrusów czy octu jabłkowego — wszystkie mają opinię zdrowych, i wszystkie są kwaśne. Sama kombucha bywa równie kwaśna co napoje gazowane, o których z góry wiemy, że szkodzą. Najgorszy nie jest jednak skład, tylko sposób picia: takie napoje zwykle sączymy powoli, łyk po łyku, przez dłuższy czas. Z perspektywy zębów to przedłużona kąpiel w kwasie. Jeśli to Twoje ulubione napoje, pij je do posiłku i raczej szybciej niż wolniej, a wodę traktuj jako domyślny napój „na sączenie” w ciągu dnia.
To nawyk, który najtrudniej zauważyć, bo wydaje się niewinny: garść orzechów tu, kawałek owocu tam, baton proteinowy w międzyczasie. Każda taka mikroprzekąska to nowy atak kwasowy i kolejne kilkadziesiąt minut, w czasie których szkliwo się demineralizuje, zamiast odbudowywać. Osoba, która je trzy razy dziennie, daje zębom trzy „okna” na regenerację. Osoba podjadająca co godzinę praktycznie nie daje im przerwy. Zdrowsze dla zębów jest skupienie jedzenia w kilku wyraźnych posiłkach i pozostawienie między nimi czasu, w którym ślina może wykonać swoją pracę.
To akurat nawyk z dobrymi intencjami, który potrafi zaszkodzić. Bezpośrednio po zjedzeniu czegoś kwaśnego szkliwo jest chwilowo zmiękczone, a szczotkowanie w tym momencie zamiast je oczyścić, dosłownie je ściera. Lepiej odczekać 30–60 minut, aż ślina przywróci równowagę i utwardzi powierzchnię. W międzyczasie wystarczy przepłukać usta wodą, ewentualnie pogryźć kawałek sera albo wypić trochę mleka — produkty mleczne pomagają zneutralizować kwas i dostarczają wapnia.
Dobra wiadomość jest taka, że nie musisz wykreślać z życia ani cytryny, ani kombuchy, ani daktyli. Wystarczy kilka prostych zasad, które ograniczają szkody do minimum. Kwaśne i słodkie rzeczy jedz i pij raczej do posiłku niż solo, bo wtedy reszta jedzenia i wzmożone wydzielanie śliny działają na Twoją korzyść. Płynne kwasy pij przez słomkę i w rozsądnym tempie, a po nich przepłucz usta wodą. Nie podjadaj non stop — daj zębom przerwy na regenerację. Ze szczotkowaniem po kwaśnym odczekaj pół godziny. I korzystaj z pasty z fluorem, który pomaga remineralizować szkliwo.
Najważniejsze do zapamiętania: dla zębów liczy się przede wszystkim częstotliwość kontaktu z kwasem i cukrem, a nie sama „zdrowość” produktu. Można odżywiać się świetnie i mimo to nieświadomie pracować przeciwko własnemu szkliwu — i odwrotnie, drobne zmiany w tym, jak jesz i pijesz, potrafią zrobić dużą różnicę.
Jeśli zauważasz u siebie nadwrażliwość na zimno i ciepło, matowe lub przezroczyste brzegi zębów albo po prostu chcesz mieć pewność, że Twoja codzienna rutyna im służy — to dobry moment na przegląd. Podczas wizyty w naszym gabinecie w Myślenicach sprawdzimy stan szkliwa i podpowiemy, co konkretnie u Ciebie warto skorygować.
